Iruditzen zait gai beraren inguruan behin eta berriz ideia berberak errepikatzen direla, baina jardunaldien amaierako mahai-inguruak zerrenda antzerako bat ateratzeko aukera eman zidan.

Eskerrak Unai Fernandez de Betoñori, Maite Goñiri eta Gorka Juliori, eurak izan ziren-eta mahai-inguruan parte hartu zutenak eta hitzaldi guztien ondoren zerrenda hau ateratzeko aukera eman zidatenak.

Jardunaldi hauei buruz idatzi duten bi blogari aurreratu zaizkit: Maite Goñi bera eta Unai Cuevas. Beraz hartu ezazue honako hau horien osagarri gisa.

Sareak zer aukera eskaintzen dizkio euskara bezalako hizkuntza bati? edo beste modu batera esanda, zer egin daiteke sarean euskara indartu dadin, ikusgarriago izan dadin munduaren aurrean?

1.- Edukiak euskaraz sortu behar dira, eduki berriak edo itzulpenak

Zer lortuko dugu horrekin? ERABILERA. Hizkuntza bat erabili egin behar da eta beraz, euskaraz gaizki idatzi edo hitz egingo dugunaren beldurra gainetik kendu behar da. Gainera, zeure nortasuna hizkuntza baten inguruan eraikitzen baduzu, nahiz eta nortasun digitala izan, segur aski “mundu fisikoa”n ere horrela zuzenduko dira zuregana.

Eta zer gehiago lortuko dugu? KOPURUA. Garrantzitsua da hizkuntza baten inguruan sortzen den eduki kopurua. Jeremy Evas filologoak argi erakutsi zigun itzulpen memorien garrantzia. Itzulpenak sortu eta partekatu beharraz hitz egin zuen hark, gero eta corpus handiagoa sortzeko. Hala,  itzulpenek gero eta kalitate gehiago izango dute eta hizkuntzak gero eta ikusgarritasun gehiago izango du.

2.- KULTURA LIBREA sustatu behar da

Software librea  eta lizentzia libreak (creative commons) erabiltzea garrantzitsua da. Zergatik? BALIABIDEAK behar ditugulako eta software libreak baliabideak azkar eta ugari ekoizteko aukera ematen digulako. Hala, softwareak aldi berean hizkuntza desberdinetara itzuliak izan ditzakegu, baita euskaraz ere, hizkuntzen artean parekotasun egoera emanez.

Beraz, edukiak eta baliabideak PARTEKATU behar dira, berrerabiltzeko aukera eman, ez gara gurpila etengabe asmatzen ibiliko, sortuta dauden gauzak hobetu ditzagun, kultura aberatsagoa sortuko dugu-eta.

3.- Hezkuntzan eragitea

Garrantzitsua da hasiera-hasieratik gure haurrak software desberdinekin aritzea, gauza desberdinak frogatzeko beldurra galtzea, partekatzeko kultura sustatzea, ikasteko motibazioa piztea… Maite Goñi seguru ikastaro bat baino gehiago emateko prest legokeela hori guztia azaltzeko, Jakintza ikastola esaten ari garen guzti honen laborategia baita.

4 .- EUS domeinua lortzea

Gaur egun ez dakit nola dagoen gaia, hasierako oinarriak ezarri ziren eta seguru lanean ari direla eta egunen batean iritsiko dela.

5.- Marketin gehiago

Gauza asko egiten dira, baina saltzen jakin behar dugu. Zertarako? ERREFERENTZIALTASUNA lortzeko

6.- Gauza txikiekin gauza handiak lortzen dira

Maite Goñik proposatu zuen honakoa: Eusko Jaurlaritza Google-ekin harremanetan jarri eta bilatzaileari eskatzea euskara hizkuntza bezala onar dezala.

7.-  Sare sozialak erabili

Bai produkzio esparruan (lanerako), zein aisialdian sare sozialak erabiltzeak elkarren artean KONEKTATUTA egotea ahalbidetzen digu, jende berria ezagutzea, harreman desberdinak osatzea…

8.- Militantzia sustatu behar da

Puntu hauek guztiek eragileak behar dituzte aurrera aterako badira, hau da, militanteak.

Azkenik, mahai-inguruan bota zituzten hiru esaldirekin geratzen naiz.

• Maite Goñi: “Gauza txikiekin gauza handiak lorzen dira”
• Gorka Julio: “Oztopoak erronka bihurtzen diren lekua da Internet”
• Unai Fernández de Betoño: “Bakoitzak hizkuntzari bere gozagarritasuna bilatu behar dio”

Oharra: Argazkia Maite Goñiren blogetik hartu dut.

Edozein modutara, web munduarekin oso lotua jarraitzen du, Iametzaren ogibidea horixe delako, web garapenak eta komunikazioa.

Duela hilabete batzuk datorren astelehen eta asteartean (uztailak 12 eta 13), EHUko Uda Ikastaroen baitan,  izango diren Euskara 2.0 jardunaldien koordinazio lanak eramateko enkargua jaso nuen eta onartu ere bai. Horren berri ematera natorkizue.

EHUk Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako Sailburuordetzarekin batera antolatu dituen jardunaldi horien helburua, 2.0 izenez bataiatzen dugun mundu birtual horretako joko arau berrietan, eremu urriko hizkuntzek zer paper jokatu behar duten aztertzea da, aukerak eta zailtasunak ebaluatzea eta ondorio batzuk ateratzea.

Horretarako esperientzia handiko hizlariak izango dira mahaian, Euskal Herrikoak eta kanpokoak: Jeremy Evas, Maite Goñi, Gorka Julio, Luis Angel Fernández Hermana eta Unai Fernández de Betoño.

Aurten, beste ikastaroekin egiten ari diren moduan, streaming bidezko bideo jarraipena egingo da eta EHUko Uda Ikastaroen historian lehen aldiz, Twitter bidez ere hitzaldiak jarraitu ahal izango dira.

Twitter bidez mezuak idazteko hastag edo gakoa honakoa da: #eu20

Erabiltzaile izena berriz hau: @euskara2puntu0

Jardunaldi hauetarako prestatu den ataria: www.euskadi.net/euskara2puntu0

Jarraian hizlarien curriculum labur batzuk:

Jeremy Evas: Galestar hau Frantses eta Galestar Filologian lizentziatua eta Hizkuntza Soziologiako doktoratua da. Bere doktorego tesiaren izenburua da “Zailtasunak eleaniztasuna lortzeko bidean”. Gales hizkuntza helduei irakasten ibilia da eta 2003. urtetik Gales Hizkuntzako Batzordean Ikerketa, Beka eta Teknologia saileko zuzendari kargua dauka. Bere ardura da besteak beste, gales hizkuntzaren aldeko informazio teknologien politika ezartzea. Microsoft enpresaren hainbat lokalizazio proiektutan parte hartu du: Office 2003, 2007, Windows XP, Vista eta Windows 7. Gaur egun Google-en translator toolkit itzulpen tresnaren garapenean laguntzen ari da. Bere hitzaldian horri buruz ere hitz egingo du.

Maite Goñi: Euskal eta Ingeles Filologian lizentziatua da. Azken urteetan buru-belarri murgilduta dabil IKTak eta hizkuntzen irakaskuntza alorrean. Horren lekuko dira bere parte hartzea IKTeroak blogean (Interneteko ARGIA saria jaso zuen 2007an) eta Euskaljakintza egitasmoaren barnean. Egitasmo horren baitan kokatzen den Euskaljakintza blogak hainbat sari jaso ditu (2007an Estatu mailako I. Espiral Saria gelako blog onenari eta 2008an Diariovasco.com Saria Gipuzkoako pertsona/elkarte webgune onenari). Irailean bere jardun profesionalean aro berri bati hasiera emango dio. Mondragon Unibertsitatean hasiko da lanean, baina Euskaljakintza egitasmoan egin beharreko lanekin uztartuko du.

Gorka Julio: Informatika Ingeniari teknikoa da. Elurnet enpresan egiten du lan, garatzaile eta formatzaile bezala. Formatzaile moduan EHU, UEU eta Asmoz Fundazioko irakasle izan da, baita Enpresa Digitalak antolatutako beste hainbat ikastaroetakoa ere. Aurrera atera dituen edo parte hartzen duen egitasmo eta proiektuak ugariak dira. Batzuk aipatuko ditugu. Blogari blog plataforma, ZutaGu sare soziala, Bildu, Txioka, Bloinfluence, microblogging nanoformats, gauzeninternet.com eta itzalagunea.com. Hedabideekin ere lotura handia dauka. Indymedia Euskal Herriaren sorkuntzan egon zen, Ttan-Ttakun irrati librean parte hartu du, Radio Euskadiko blogger tertulian kolaboratu du, Gaztezulon kolaboratzaile izan da, Berria egunkarian Irlen Sarea zutabea idazten du, baita Bizkaiko Ikastolen Elkarteko Kontaizu aldizkari elektronikoan ere.

Luis Ángel Fernández Hermana: Kataluniar hau kazetaria, irakaslea eta IKT arloko aholkularia da. Gaur egun Citilab Ezagutzaren Gizartearen Laborategiko zuzendaria da. Aditua da beraz, ezagutzaren kudeaketan, sare birtualetan eta testuinguru birtualetan ematen diren irakaskuntza prozesuetan.  Kazetari bezala ere, curriculum zabala dauka, Latinamerikako, Londresko eta Bartzelonako hainbat komunikabidetan egin du lan. Batzuk aipatzearren;  BBC, Cambio 16, El Periódico de Catalunya, La Vanguardia, Radio Porteña, Siete Días.. .Interneten ezagun bihurtu zen egitasmo baten sortzailea eta zuzendaria izan zen 1996tik 2004an itxi zen arte. Enredando.com proiektuari buruz ari gara.  Egitasmo horren baitan Komunikazio Digitaleko hiru Master zuzendu eta 425 artikulu baino gehiago idatzi zituen. Luis Ángel Fernández Hermanaren curriculum osoa irakurri.

Unai Fernández de Betoño: Gasteiztar hau arkitektoa da 2002ko azarotik. Gaur egun EHUko arduraldi laburreko irakaslea da, Hirigintza eta Lurralde Antolakuntzakoa eta Udako Euskal Unibertsitateko kidea. Internet mundura euskal Wikipediaren eskutik iritsi da, edo behintzat eta nagusiki testuinguru horretan ezagutzen dugu. 2007tik bertan parte hartu du eta 2009tik bertako administratzailea da. Euskal Wikipediak Interneteko ARGIA saria irabazi zuen 2008an.

Ezkerretik eskuinera, Estibalitz Alkorta, Mª Jesus Aranburu eta Aitor Garmendia

Euskara Zuzendaritza Nagusiak hausnarketa estrategikoaren aurkezpena egin du gaur. Nahiz eta bertan zehaztasun handiegirik ez duten eman, aurrera begira hartu nahi diren lerro estrategikoen txostena (PDF, 471 KB) sarean zintzilikatu dute.

Bizi dugun krisi egoeran aurrera egiteko ideiak dituztela nabarmendu nahi izan dute, eta gainera gizarte eragileekin batera egin nahi dutela. Baina benetan ezkorrak dira eman dituzten datuak. Gipuzkoako Foru Aldundiko aurrekontua %30-35 jaitsiko da oro har datorren urtean, baita euskara eta kultura sailean ere, nahiz eta Mª Jesus Aranburu Kultura eta Euskara saileko foru diputatuak esan duenez, bere sailean murrizketa hori txikiagoa izan dadin borrokatzen ari diren.

Diru-laguntzei begira, beste datu garrantzitsu bat ere eman dute. 2009an ere diru murrizketa egon da, baina hartutako konpromisoak beteko dituzte. Hala ere, ebatzitako diru-laguntza osoa aurten kitatu ahal izateko, eskatu dute faktura guztiak 2009an aurkeztea, bestela zorra 2010eko aurrekontuarekin ordaindu beharko litzateke eta horrek egoera asko korapilatuko luke. Hori hala da, diru-laguntza deialdi guztien kasuan, Gipuzkoa 2.0-koan salbu. Azken horretara aurkeztutako proiektuentzat ez da premiazkoa izango guztia 2009an justifikatzea.

Gipuzkoa 2.0 deialdiko ebazpenak oraindik ez dira ezagutzen eta beste deialdienak irailean ezagutu dira. Honek berriro ere agerian uzten du –entzuleen artean zegoen Oier Araolazak adierazi duen moduan–, euskalgintzak bizi duen egoera. Plan estrategiko eta urteko planik ezin da egin ganoraz, izango den aurrekontuaren berririk izan gabe eta gainera, urtearen barruan amaitzera derrigortuta, ekoizpen epea izugarri estutzen da.

Mundu mailan krisiaren gogorrena pasatzen ari dela dioten bitartean, nago euskalgintza mundua zulora orain ari dela sartzen.

Datorren urtera begira diru-laguntza lerro guztiak mantenduko dituzte, baina balorazio irizpideei dagokionez, honako puntu hauek baloratuko dituzte. Horretara egokitzeko ahalegina egin beharko dugu guztiok, egitasmoak diseinatzerako orduan:

• Gipuzkoa 2.0 programaren filosofiari jarraituz, euskarazko edukiak sortu eta hedatzea
• Proiektuaren eragin esparrua kontuan hartuko da
• Berrikuntza ikuspegia txertatzea

Baina Interneten ere zulo beltzak daudela entzuteak gehiago kezkatu nau eta eduki sortzaile gisa aurrerantzean zer jokamolde izan behar dudan gogoetatzen hasi naiz. Zuekin partekatu nahiko nuke informazioa eta elkarrekin hausnartzera gonbidatzen zaituztet.

Esaten hasi naizen guztiak loturei jarri ohi zaien nofollow atributuarekin du zerikusia:

<a href=”http://www.argia.com” rel=”nofollow”>ARGIA.com</a>

Horrekin bilatzaileei eta bereziki Google-eri –bera baita zortez edo tamalez Interneten zer ikusten den eta zer ez erabakitzen duena– esaten ari gara jartzen dugun lotura hori ez hartzeko kontuan, ez indexatzeko. Eta horrela egiten dute adibidez, Wikipediak, Twitterrek edo Flickrrek (Horrek zerbitzu horiekiko nuen iritzi positiboa pixka bat aldarazi du)

Zer ondorio ditu?

Ba hemen dator gorago aipatutako zulo beltzena:  Sarea irenstera irits litezkeen webguneak elikatzen ari gara.

Hau da, demagun nik Wikipedian nire blogera lotura bat jartzen dudala, bertako informazioa zabaltzeko eta uste dudalako horrela nire guneari kalitateko lotura bat eskaintzen ari naizela. Ba jakin ezazue horrela gure blogari ez diogula inolako mesederik egiten.

Bai, lotura hor dago eta internautek Wikipediako artikulu hori kontsultatzen badute, sartu ahal izango dira nire blogera, baina posizionamendua erabakitzen duten bilatzaileei begira, kontrako efektua lortzen ari naiz. Wikipediak nofollow atributua jartzen dionez nire loturari, bilatzailearentzat nire bloga ez dago eta aldiz, gure artikuluetatik Wikipediara egiten ditugun milaka loturekin berau gizentzen ari gara etengabe.

Baina zergatik erabiltzen da nofollow?

Hiru arrazoi nagusi nabarmendu litezke:

• Spama saihesteko. Oso ohikoa da blog eta abarretara bidali daitezkeen iruzkinetan hainbat loturez osatutako spam mezuak edo zaborrak aurkitzea. Spamerrek hori egiten dute euren webguneen posizionamendua hobetuko delakoan. Lotura horiei nofollow atributua jartzen badiogu aldiz, spamerren asmoak bertan behera geratuko dira.
• Publizitate guneen edo ordaindutako loturen kasuan Googlek horrela agintzen duelako. Bestela, lotura horiek “zigortu” egiten ditu.
• Gure txokotik beste webguneei esleitzen diogun Page Rank (PR) balioa kontrolatzeko. Hau ordea, Googlek argitaratutako azken berrikuntzekin aldatu egin da.

Azken puntu hori ulertu ahal izateko azalpen luzeagoa behar du.

Nola kalkulatzen den Page Rank-a

Page Rank-a webgune edo orrialde baten balioa edo garrantzia (1etik 10era) aitortzen duen ezaugarria da, beti ere Google-en arabera.

Nahiz eta Googlek PR hori kalkulatzeko egun erabiltzen dituen algoritmoak sekretupean gorde, jakina da  gure webgunera erakartzen ditugun loturek PR balioa aitortzen digutela eta ondorioz, guretik kanpora bideratzen ditugunei guk aitortzen diegula.

Gainera, orrialde bakoitzak PR kopuru bat dauka (edukiaren kalitatearen, kantitatearen, edukiak berritzen dituen maiztasunaren eta abarren arabera) eta PR kopuru zehatz bat baino ezin die aitortu besteei. Beraz, oso modu orokorrean esanda, loturak jasotzen ditugunean PR irabazten ari gara, egiten ditugunean aldiz, galtzen.

Loturen elkartrukea orokorrean ona da, galdu-irabazi horretatik guztiok irabazten baitugu azkenean. Hala ere, duela gutxi arte ez zen horrela gertatzen kasu batzuetan, kanpo loturarik itzultzen ez duten webguneen kasuan, hain zuzen ere (gorago aipatutako Wikipediaren kasuan esaterako). Guk loturak egitean PR esleitzen genion Wikipediari, baina hark nofollow atributuaren bitartez praktikan kanpo loturarik egiten ez duenez, ez genuen bere balioa sekulan bueltan jasotzen.

Beste modu batera esanda, orain arte guk bost lotura egiten bagenituen, horietako bakoitzari 1/5-eko balioa aitortzen genion. Baina horietako lauei nofollow jarriz gero, geratzen zenari aitortzen genion gure PR guztia. Teknika hau erabiltzen zuten askok euren webguneen posizionamendua indartzeko, barne loturak eginez.

Zortez, hori aldatu egin da. Pasa den ekainaren 15ean Matt Cutts Google-eko software ingeniariak bere blogeko artikulu batean (PageRank Sculpting) jakinarazi zuen, aurrerantzean nofollow atributua ezingo dela erabili PR emaria kontrolatzeko, baina Googlek eduki hori ez indexatzen jarraituko du. Beraz, Wikipediak bere PR emaria, eman eman beharko digu, baina edukia indexatu gabe. Alegia, praktikan gauzak ez direla aldatuko, Google-k eta beraz internautek ez baikaituzte aurkituko, aldiz Wikipediak lehen emaitzetan agertzen jarraituko du.

Eta zein da portaera zuzena?

Bakoitzak iruditzen zaiona egingo du, noski. Lehenengo erreakzioa Wikipedia, Twitter, Flickr eta antzekoetara loturarik ez jartzea izan liteke, boikota egitea. Baina ez zait iruditzen kultur aberastasunaren izenean hori zuzenegia denik. Ni neu loturak egiten jarraitzearen alde nago. Tristea iruditzen zait posizionamendu kontuengatik irakurleei lotura bat edo bestea ez ematea, horrek kalitate handiagoko edukiak eta artikuluen sakontasun handiagoa ekar lezakeenean.

Baina jakin nahiko nuke aipatu webguneek zergatik erabiltzen duten nofollow atributua. Pentsatu nahi dut spam arazoak saihesteko soilik izango dela. Hala ere, hori beste modu batzuetara egin daitekeela iruditzen zait, beste webguneak kaltetu gabe. Esaterako, ARGIA.com-en erabiltzen dugun Captcha sistema (antzerako gehiago ere badira).

Bestela, zer gertatuko litzateke guztiok nofollow erabiltzen hasiko bagina kanpora doazen lotura guztietan? Interneten zentzua eta xarma guztiz galduko litzateke; kultura, jakintza eta ondarea galtzen aterako lirateke eta are gehiago, munstro handiek soilik izango lukete Interneten presentzia. Testuinguru horretan euskarak zer garrantzia izango luke? Zulo beltzean eroriko al litzateke? .Eus lortzeko egiten ari garen ahalegin guztiekin, ezin dugu hori permititu.

Informazio gehiago:

• Page Rank-aren jatorrizko formula
• Page Rank-a kalkulatzeko erabiltzen diren algoritmoen azalpen matematikoa Amerikako Matematika Elkartearen eskutik
• Hamahiru arrazoi nofollow ez erabiltzeko
• Nofollow gaizki erabiltzearen arriskuez hitz egiten duen bideoa
• Interneteko zulo beltzei buruzko artikulua

Patxi Lopez lehendakaria twitter-elkarrizketaren une batean

Oporretan guztiz deskonektatuta egon ondoren, astelehenean lanera itzuli eta hara non aurkitzen naizen Patxi Lopezen twitter-elkarrizketarekin. “A ze modernoa lehendakari berria!”, pentsatu dut. Berehala konturatu naiz, iruzkin gehienak ez zirela twitter-elkarrizketa egin izanaz, nahiz eta horri buruzko kritikak ere izan diren, itxurakeria hutsa izan dela salatuz. Nik bi behintzat irakurri ditut, Iñigo Urkullurena bata eta Jose Antonio del Moralena bestea (Mikel Iturriaren artikulu batetik abiatuta). Baina lehen esan bezala, sarean irakurri ditudan iruzkin gehienak Eusko Jaurlaritzak EAEko Lehen Hezkuntzako 5. mailako ikasleentzat erosiko dituen ordenagailu nanoetako sistema eragileari buruzkoak izan dira.

(Honako lerroak ni bezala deskonektatuta egon direnentzat, gaiari buruzko errepasotxo bat izatea dute helburu).

Ordenagailu horietan Windows XP eta Microsoft Office erabiliko zela jakinarazi zen lehendabizi. Berri horrek software askearen aldeko aldarria sorrarazi zuen eta astebete beranduago abiatze bikoitzari buruz hitz egiten hasi ziren.

Pasa den ostiralean lehendakariak twitter-elkarrizketa eskaini zuen eta bertan ordenagailu horiek bi abiatze modu izango dituztela baieztatu zuen, bata Ubuntu eta OpenOfficekin eta bestea, Windows eta Microsoft Officekin. Microsoft zergatik aukeratu zuten ere azaldu zuen Lopezek, euskarazko bertsioa zuen bakarra zelako, esan zuen.

Bai badakit argudio horrek ez duela ez hankarik ez bururik, baina inor oihuka hasi aurretik Alex Rojo internautak idatzitako artikulua irakurtzea gomendatzen dizuet. Bi baieztapen horiek zergatik diren faltsuak azaltzen du oso ongi egindako bi bideorekin.

Abiatze bikoitzari buruz, hori ez dela egia azaltzen du eta horretarako atzo bertan Euskal Herriko Aldizkari Ofizialean argitaratutako oinarriak irakurri baino ez ditu egin.

Bigarren bideoan berriz, Debian GNU/Linux sistema eragilearen banaketa erakusten digu Alexek, berau ere euskaraz dagoela azaltzeko eta Open Office bera ere euskaraz dagoela ikusteko.

Hortik aurrera gainontzeko komentario guztiak soberan daude. Ea zein den orain Lopezen erantzuna, baldin badauka, ordenagailuen erosketa kontrataziorako oinarrien zuzenketa akaso? Ez legoke gaizki, interneteko presioak zerbaitetarako balio duela erakutsiko luke horrek. Ea gobernu berria akatsak zuzendu eta horietatik ikasteko prest dagoen.

Puntuz banatutako lau blokeko zenbaki horiek IP helbideak dira. 4.300 milioi helbide desberdin egon daitezke, baina jada %15 baino ez dira libre geratzen. 2011 urte aldera IP helbideak amaitu egingo dira. Horrelaxe adierazi zuen domeinuak eta IP helbideak esleitzeaz arduratzen den ICANN erakundeak urte honetako maiatzean. Gainera, IP zenbakiak behar dituzten gero eta aparailu gehiago dago; mugikorrak, PDA gailuak…

Arazo honen konponbidea gaur egun ezagutzen ditugun IP helbideek erabiltzen duten IPv4 protokolotik IPv6 protokolora pasatzea da. Edo beste modu batera esanda, 77.231.210.87 bezalako zenbakietatik B050:6:6:A822::75AB bezalako helbideetara; 4.300 milioi helbide posibleetatik ia amaiezinezko zerrenda batera.

IPv6-ren hasiera

1992. urtean, Internetek zer nolako hazkundea zeraman ikusita,  WWW-aren arlo teknikoen estandarizazioa zaintzeaz arduratzen den IETF erakundeak IP protokolo berria behar zela ebatzi zuen. Hainbat proposamen egin ondoren, 1994ko uztailean IPv6 bezala ezagutzen dugun protokoloaren oinarriak ezarri ziren. Cisco Cystems enpresako zuzendari tekniko Steve Deering jo daiteke protoko honen aitatzat.

Baina nahiz eta beronen garapena 90eko hamarkadako kontua den eta jada hamabost urte igaro diren, oraindik implementazioaren hasierako faseetan gaudela esan liteke. Egia da gauza asko egin direla –zenbait iturriren arabera sareko trafikoaren %30 jada IPv6 protokolo bidezkoa da, Windows-ek XP bertsiotik aurrera protokoloa inplementatua dauka bere sistema eragileetan eta Linuxen nukleoak IPv6rako euskarria dauka 1996az geroztik–, baina oraindik asko dago egiteko.

Google eta ICANN egokitu dira

Lorenzo Colitti Google-eko sare ingeniariak dio IPv6 Interneten lanean jarraitu nahi duen edozein enpresarentzat behar bat dela. “Nahiz eta sekula aireratuko ez dela pentsatu, guztiek egin beharko lukete protokolo honen alde”. Hala, Google-en zerbitzu gehienak (Google News, Google Docs, Google Calendar eta Google Maps) jada IPv6 protokolora egokituta daude eta Colittiren kalkuluaren arabera, jada protokolo berriaren araberako 150.000 erabiltzaile dituzte.

ICANN bera ere ari da lanean. Dituen hamairu zerbitzari nagusietatik sei protokolo berrira egokitu ditu. Zerbitzari horiek Interneteko muina osatzen dute eta bitxikeria gisa esan behar da zerbitzari horietako bi herenetara iristea lortuko lukeen eraso batek Interneten ia blokeo osoa eragingo lukeela.

Abantailak eta desabantailak

IPv6-arekin Internetera konektatutako gailu guztiek euren IP helbidea izango dute, ondorioz urrutitik edozein makinatara sartzea orain baino errazagoa izango da. Baina horrek segurtasun gehiagoren beharra ekarriko du. Suebakiak izatea garrantzitsua izango da, baimendu gabeko konexioak gure makinara sartzea galarazi ahal izateko.

Badirudi etorkizun urrun bati buruz hitz egiten ari garela, baina IP helbideak amaitu egingo direla aurreikusten duen data hemendik bi urtera zehaztu dute; gertu, oso gertu dago. Horregatik iaz Europako Batzordeak IPv6ra egokitzeko neurriak har ditzatela eskatu zien estatu kideei. Egia da erabiltzaile arruntok gure etxeetan ez dugula IP zenbaki finkoa eta konexio bakoitzean aldatu egiten dela. Horri esker, aurreikusitako amaiera data luzatu da, baina hori ez da inondik inora irtenbidea eta Interneten garapena ezin dute teknologia baten ezaugarriek baldintzatu.

Honek guztiak niri 2000 efektua eta LTDaren inplementazioa dakarzkit gogora. Agian lehenengoaren antz gehiago du, erabiltzaileari zuzenean ez baitio hainbeste eragingo. Konparazioa egitearren, automobilen kasuan matrikulen aldaketak ez die eragiten, berdin berdin dabiltza, baina matrikula hori agertu behar duen txapak sistema berria onartu behar du.

Loturak

• IPv6 Forum
• Zein da nire IPa?

David de Ugarte elkarrizketatu behar nuela-eta, internautei galderak bidaltzeko gonbitea egin nien. Esperimentua ez da oso arrakastatsua izan. Nahiz eta nire blogean, Twitterren eta Facebook-en ere iragarri, galdera bakarra iritsi zait. Ez dakit zer ondorio atera: Nire inguruko sareak ez daki nor den David de Ugarte? Jendeak erantzuteko denbora falta du? Informazio anabasan nire mezua galdu egin da? Deialdi botere ahula daukat?… Segur aski azkeneko hori izango da.

Ez nago ez haserretuta, ez minduta, ez desengainatuta. Aukera baldin badut antzekoak egiten jarraituko dut. Mezu hau galdera bidali didan Haritz Rodriguezentzat da, –suposatzen dut ez zaiola inporta bere izena aipatzea–. David de Ugartek beste galderen artean berak helarazi zidana ere erantzun zuen, eta paperean sartu ez denez –aste honetan kalean izango den ARGIA astekarian (2.193 zenbakia) aurkituko duzue elkarrizketa–, hemen jarriko dut, bai galdera eta baita erantzuna ere.

Kapitalismo bortitzaren eraginez bizi dugun krisi ekonomikoak Sociedad de las Indias Electrónicas bezalako erakundeen mezua indartzen al dute?

(Galdera eta erantzuna hobeto ulertzeko, irakurri Filé eredua edo demokrazia ekonomikoa).

Hona de Ugarteren erantzuna:

Uste dut mezu bezala baietz. Baina errealista naiz eta badakit gurea oso mundu germinala dela, oso gaztea. Alternatiba bat izateko diskurtsoaren oinarrizko partea da demokrazia ekonomikoa, baina ez da nahikoa. Horregatik, demokrazia ekonomikoan bizi garenak ez gara oraindik benetako alternatiba globala, baizik eta arrakasta lokalak dituen alternatiba proiektua.

Hemen dator behin ere ulertu ez nuen Marx-en partea. Marxek dio Historiako klase eta proiektu sozial bakoitza eredu ekonomiko berrien azaleratzearen ondoren eraiki dela, klase sozial berri baten eskutik. Klase sozial horrek zeuden harreman sozialen eta Estatuaren forma juridiko eta politikoa aldatzen zituen. Dudarik gabe, gizakiaren Historian inoiz idatzi den kontakizun totalizatzailerik indartsuena da. Baina bere garaira iristen denean… kontrakoa aldarrikatzen du: lehendabizi politika, eta ondoren ekonomia, dio.

Uste dut alderantziz pentsatu eta ekiteko ordua iritsi dela: nortasuna eraikitzen laguntzen duten inguruneak eraiki behar dira; ekonomikoki demokratikoak, komunitarioak eta indartsuak. Gehiago itxaron gabe eraiki behar ditugu; alternatiba bezala jokatu eta horrela bizi behar dugu benetako alternatiba izatera iritsi arte.

Aktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn

David de Ugarteri egin nion elkarrizketa argitaratuko da ARGIA astekarian datorren astean. Elkarrizketaren hasieran diodan moduan, madrildarra aro berriko filosofoa da, etorkizuna orainera ekartzen duen pentsalaria. Gauza askori buruz ematen du bere ikuspegia.  Hala, sare sozialei buruz aritu ginen, jabetza intelektualaz, nazionalismoaz, enpresa eredu berriez…  Baina paperaren tiraniak kanpoan utzi du gauza asko, batik bat arlo ekonomikoarekin lotura dutenak. Horregatik eta berebiziko interesekoa iruditu zaidalako lerro batzuk gehiago eskaini nahi dizkiot hemen.

Aurki Filés: democracia económica en el siglo de las redes argitaratuko du (lanaren kopia jada sarean dago). Horrek eman digu aitzakia “demokrazia ekonomikoaz” eta Filé ereduaz hitz egiteko.

David de Ugarterentzat demokrazia ekonomikoa honakoa da. Bere erantzunaren zati bat ekarriko dut:

Dibertsitateak ere enpresaren barnean bizi behar duela onartzea da demokrazia ekonomikoa. Mende honetan enpresa (kooperatiba) definitzen duena ez dela produktu bat edo produktu linea bat, baizik eta sostengatzen duen komunitateak ezagutza sortzeko, ikasteko eta esperimentatzeko duen gaitasuna. Praktikan: hierarkia oso gutxi, batere ez esateagatik; deliberazio birtual asko; bozketa oso gutxi; esperimentazio asko eta etengabeko ikasketa prozesua.

Hori guztia Filé ereduan zehazten da. Lehenengo aldia zen kontzeptu horren berri nuela. Irakurritakoaren arabera, oso abstraktua egiten zitzaidan. Gaiaz hainbat galdera egin nizkion. Argigarriena honako hau da:

Zer abantaila ekartzen dizkio Filé bezalako eredu batek ekonomiari?

Filé batean parte hartzen dutenen ikuspegitik bizitza askoz ere aberatsagoa da, demokrazia ekonomikoak enpresa autokratiko batean alienatzailea den oro gainditzen baitu: Pertsona bat zara eta ez funtzio bat, guztia eraikia dago gauza berriak ikasi eta esperimenta ditzazun. Benetako segurtasuna, nahi duzunean alde egin ahal izatea dela ulertzen duzu. Zure kudeaketaren zatia zure gain hartzen duzu eta ez daukazu zertan aritu bilera eta batzarretan besteen baliabideengatik borrokan…

Ikuspuntu globaletik, filék ez dio jendearen pasaporteari begiratzen, ezta lurraldea kudeatzen duen gobernuari ere. Bere zergak ordaintzen ditu, ingurunean inbertitzen du eta berdinak diren beste batzuk bilatzen ditu lanerako. Irabaziak ez ditu ez inora, ez inorengana eramaten, baizik eta ingurumenean eta inguru sozialetan kooperatzen du.

Badakit utopikoa dela, baina horrela da, bai gurea bezalako filé txikietan (Sociedad de las Indias Electrónicas) eta baita gurearen aldean testuinguru kultural eta ideologiko oso desberdineko zonaldeetan filé eredurantz doazen talde handietan ere, muridiena kasu (jatorriz Senegalgoak eta bi milioi kide dituztenak).

David de Ugartek argitzen duenez, filé batean ez dago “kudeatzaile” eta “langile” banaketarik; egitura laua da, ez dago hierarkiarik. Eredu honen funtsa bere kideen arteko komunitate izaeran dago. Horretan kooperatibekin bat egiten du, baina de Ugartek nahasketarik egon ez dadin honakoa gaineratzen du: “Filé bat ez da komunitate elementuak dituen kooperatiba, ez da enpresa komunitate bat edo enpresa zehatzetan lan egiten duen jende multzoa. Alderantziz da, nahitaezko proiektu bat sustatzeko oinarri ekonomikoaz hornitzen den komunitatea da”. Hori da azken finean kooperatiben filosofiaren atzean dagoena edo egon behar litzatekeena.  Horregatik esan daiteke eredu honek sostengatzen duen demokrazia ekonomikoaren moldea kooperatiben irakasbideen oinordekoa dela.

Baina komunitate izaera hori ez dago lurralde edo eremu jakin bati lotuta. Duela hamarkada edo mende batzuk komunitate izaerak zerikusi handia zuen gertutasunarekin, inguruan bizi zirenekin. Gaur egun eta neurri handi batean Interneti esker, gerta liteke norberak Txina, Alemania edo Ameriketako norbaitekin edo norbaitzuekin afinitate gehiago izatea bizilagunarekin baino.

Nondik dator Filé izena?

Terminoa Neal Stephensonek (es, en, fr) erabili zuen lehen aldiz The Diamond Age or, A Young Lady’s Illustrated Primer (Diamantearen aroa: neska gaztetxoentzako eskuliburu ilustratua) (es, en, fr) liburuan. Postcyberpunk estiloko zientzia fikziozko eleberri horrek Bruce Sterling-en (es, en, fr)  Islands in the net (Irlak sarean) eleberriaren gauza asko jaso zituen. Azken hori eleberri politikoa da. Sterling-ek XXI. mendean demokrazia ekonomikoak biziko ziren mundua islatu zuen bertan.

Izatez, Atenasko Clistenesen (es, en, fr) erreforma demokratikoaren ondoren, “Demoa” (es, en, fr) osatzen zuen talde bakoitza zen filéa. Latinez, “tribu” bezala itzuli zen. Horregatik “tribu” hitzak hasieran komunitate errealaren eredua esan nahi zuen; gertutasuna, zenbait balore partekatzea, instituzioak eta oinarri ekonomikoa izatea adierazten zuen. Ondoren eman zitzaizkion “tribu” hitzari “gutxi zibilizatua” eta “primitiboa” adierak. Stephensonek ez zuen gaizki aukeratu hitza.

David de Ugartek ez du honetaz guztiaz teoriko batek egingo lukeen moduan hitz egiten, bere jarduna oso intelektuala dela iruditu arren. Badaki zertan ari den, Natalia Fernández eta Juan Urrutiarekin batera, Sociedad de las Indias Electrónicas elkartea eratu baitzuen 2002ko urriaren 2an, filé modura funtzionatuz. Sare sozialen analisirako teknikak garatu zituzten eta Interneteko zerbitzuak eskaintzen dizkiete hainbat bezerori. Elkarte horren izenaren zergatiak ere daramaten bizitzaren ikuspegia islatzen du:

Nondik dator Sociedad de las Indias Electrónicas izena?

Gure enpresa Sociedad de las Indias Electrónicas deitzen da, asko gustatzen zaigun mito bategatik:

Gaztelauak eta portugesek Amerika esploratzen hasi zirenean, ugaritasunaren lurralde hura paradisua –Mesopotamia ekialdean kokatzen zutena– izan behar zuela eta bertara “beste aldetik” iritsi zirela ondorioztatu zuten. Horregatik egin zuten lehenengo gauza izan zen “puruak” ez zirenei, “kristau berriei” eta moriskoei (es, en, fr) bertara joatea debekatzea. Kalkulatzen da garai hartako jendartearen %60 osatzen zutela.

Internet ulertzen hasi ginenean, konturatu ginen Indiak oraingo honetan India Elektronikoak zirela, esploratzaileak gu ginela eta ezin gintuztela portuan geratzera derrigortu.

Ideiak, kontzeptuak, filosofia biziki interesgarria da. Hori gaur egungo enpresa mundura eramateko, kasuan kasuko adibideak falta zaizkit. Agian David de Ugarteren filéan denbora batez praktikak eginda konpondu daiteke hori. Oraingoz gauza bat daukat argi: Edozein elkarte, erakunde eta enpresatan pertsonak dira garrantzitsua, zaindu egin behar dira. Baina era berean, ez da “eman” edo “hartu” kontu bat.

Guztiok ulertu behar dugu gure jarduna erabakigarria dela azken emaitzan eta emaitza hori ez dela beti zenbakitan neurtzen. Norberaren ongizatea eta garapen pertsonala, ikasketa prozesu etengabe baten partaide izatea funtseskoak dira. Guztion buruan hori izanez gero, talde bat izango gara, berau indartuko dugu eta ondorio eta emaitza positiboak baino ez ditugu aterako. Eta hori lortzeko kideen arteko komunitate izaera erabakigarria da. Baina, izaera horrek naturala izan behar du, berez sortutakoa.

Firefox 3.5 instalatu dut jada, bizkorragoa eta seguruagoa dela irakurrita. Oraindik ez dut aukerarik izan asko probatzeko, baina aipatzen diren abantaila guztien artean honakoak piztu dit arreta:

Beharbada askoek pentsa lezakete kontu hau garatzaileei inporta zaiena
besterik ez dela; oker daude baina, HTML5en puntu fuerteak <audio> eta
<video> etiketetan baitaude, musika eta bideoen berezko euskarrian, alegia, flash teknologiarik gabe.

Librezaleko Julen Ruizi hau pixkat gehiago ulertzeko laguntza eskatu diot. Hark azaldu didana ongi ulertu badut, hornitzaileak HTML5 erabiltzen hasiko balira eta erabiltzaileak berau onartzen duten nabigatzaileak –Firefox 3.5, Chrome, Opera 10 eta Safari 4– bezala, aurrerantzean audio eta bideoak ikusteko ez genuke Flash pluginik beharko.

Egia esan erabiltzaile arruntak ez du gauza gehiegi nabarituko, gehienek Flash pluginak instalatuta izango baitituzte eta ez dira konturatuko multimedia hori nola ikusten duten. Baina enpresa jakinen (kasu honetan Adobe) monopoliotik irteteko aukera izan daiteke, baita kode irekien eta irisgarritasunaren aldeko tantoa ere.

Beraz, “merezi al du Firefox 3.5 instalatzea?” galdetzen duenarentzat, nik baietz esango nioke. Nahiz eta oso ongi ez ulertu zer hobekuntza dakartzan, gutxienez kalterik ez duzue jasango.

Nik abanguardiako teknikoei kasu egingo diet eta Firefox 3.5 erabiliko dut, produzitzerako unean eta baita kontsumitzerakoan ere Internet demokratikoago baten aldeko nire ekarpena eginez.

David de Ugarte

Aktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn

David de Ugarte ziberaktibistari elkarrizketa egingo diot; nire galderak erantzuteko prest agertu da behintzat. Badakit ez dela oso ohikoa erreportaje edo elkarrizketa egin aurretik ezer esatea, baina orain arte egin ez dudan zerbait esperimentatu nahi dut, kazetal jardun parte-hartzaileagoa. Hau da, galderen prestaketa fasetik bertatik aukera eman nahi dut jendeak ekarpenak egin ditzan, uste baitut Internet munduan gabiltzanontzat intereseko pertsona bat izan daitekeela David de Ugarte.

Pentsalaritzat definitzen dute batzuk, Espainiako ziberpunkaren sortzailetzat besteak… Egia esan, currikulum zabala du 39 urteko madrildar honek. Japoniatik at idatzitako mugikorrentzako lehen eleberria idatzi zuen, Lia MAD phreaker; sare sozialei buruzko hiru liburu ere idatzi ditu 11M. Redes para ganar una guerra (2004), El poder de las redes (2005) eta De las Naciones a las Redes (2009); azken hori Pere Quintana, Enrique Gómez eta Arnau Fuentesekin batera. Aurki Filés: democracia económica en el siglo de las redes argitaratuko du (lanaren kopia jada sarean dago).

Bere liburu guztiak domeinu publikoari uzten dizkio, CC lizentziak garai berriko ultrakontserbadoretzat jotzen ditu eta wikipediaren “kudeaketa demokratikoa”rekiko kritikoa da.

Sare sozialetaz galdetu nahi diot, bere hurrengo liburuaz, ziberaktibismoaz, domeinu publikoaz eta CC lizentzietaz, Wikipediaz…

Eta orain blog honen irakurleoi, buztan luzearen (en/fr/es) zatiren batean zaudetenoi gonbita luzatu nahi dizuet zuen intereseko galderak egiteko.