Argia astekaria webgunearen hasiera

Eneko Olasagasti

Oporretan nago. Ez hitz hauek argitaratzen direnerako baina bai idaztean. Euskal Herritik urruti kilometrotan eta burua ere nahikoa urruti. Telebistaz idaztea pentsatu dut. Nire lanbidearekin lotutako zerbaitetaz idazteagatik. Beharbada betikoari bueltak ematen segitzeko. Baina ez ote gabiltza beti berdintsu? Berdintsu dabilen bezala telebista. Kanalez aldatuz gero saio berdinak aurkitzen dituzu azken udetan. Batez ere bi: bat, Callejerosen kopiak, hondartzetan girotuak; eta bi, espainolak munduan, andaluziarrak munduan, eta oker ez banago, uste dut ETBk ere egin duela: euskaldunak munduan. Horrek betikoa esateko baino ez du ematen: zein berritasun zale eskasa den kutxatxoa!

Orduan Martin telesailaz idaztea pentsatu dut, euskaldunok geure buruaz idazteko dugun joera umil faltsua ahaztuz. Zergatik Martini buruz? Artikulu hau argitaratzen denerako bere azkena emana izango delako. Eta telesaila posible egin duen taldearen partaide izateaz harro nagoelako. Eta bere azken atalak 100. zenbakia eraman duelako pantailan sei urte pasa eta gero. Egia esan, Goenkaleren markekin konparatuta beti galtzaile aterako gara. Baina baita CSI, Aida edo Perdidos. Galtzaile esan nahi dut.

Eta imajinatu dut nola joan zaion azken emanaldietan. Ez egin dituen azken audientzia zenbakietan. Hori hemen ere jakin dezaket. Baizik eta zer nolako trataera izan duen bere agurrak. Imajinatzen dut Berriaren telebistako ataleko eskuin aldeko zutabetxoko hiru artikuluetako bat berria emanez. A, ez… barkatu, Berriak abuztuan oporrak ematen dizkio telebista sailari. Beraz, ezta hori ere. Zaila egiten zait El Diarion edota El Correon horrelakorik. Agian Euskadi Irratian, ordu asko bete behar dituzte udan eta badirudi sasoi honetan ez dela ezer gertatzen. Edo Garan? Agian, baina udak berri emaile eskas izanik, gutxi. Ziurrenik neguan berdintsu gertatuko zen. Guzti honek ez nau harritzen, ez dit minik ematen ere. Beti pentsatu izan dut lanak bukatzen ere jakin behar dela. Toreadorearen moduan, karrera on bat egitea bezain inportantea dela erretiratzen jakitea.

Eta uneon gogoan izan nahi ditut denak, eta esaten den bezala, barka bezate ahaztutakoek. Aktore ordain ezinak: Jose Ramon, Elena, Aitziber, Amaia, Itziar, Argoitia, Jon, Iban, Mireia, Isidoro eta sekundarioak... eta ataletako guztiak. Produkzio eta errealizaziokoak: Edurne, David, Julen, beste Edurne, Harriet, Aitor, Amagoia, Lucia... Gidoilariak: Unai, Jose, Patxo, Harkaitz, Alaia, Uxue, Asier, Telmo, Pako, Nagore, Jon... ETBko langileak, Txetxo Bengoetxea musikaria... Eta denetik egin duten nire produktorako kideak: Fernando, Carlos, Kike, Lurdes, Mireia... Eta pantailaren bestaldean egon zareten guztiak. Laster arte.

Tere Irastortza

Abuztua, udaren erdian, opor-hilabete bihurtu da. Denok, derrigor, atze-aurrerako omen gara, eta abuztukoa lasaitzeko, egoteko, ez ezer egiteko txanda dugu; gure gizartean, orain, ba omen dago-eta aisialdirako denbora.

Garaiek, aldiek eta denborak gizarteari ematen dizkioten lanak izan ere! Itxura batera, berezko sena uzten joan den neurrian, gizakia denborak obsesionatuta bizi da. Horregatik edo, denbora menderatzeko ahaleginari eman dio mendebaldeko kulturak denborarik baliotsuena. Horretarako, urtaroak aurrena, hilabeteak gero, aste eta jaiak hurrena, eta azkenean, egunak eta eguneko orduak nola eta zertan eman zehazten eta gizartea horren arabera antolatzen egokitu dira orduak, egunak, urteak eta mendeak. Gure artean Joannes Etxeberrikoa izango zen ordu profano eta sakratuak bereizi ordez, ordu guztiak sakratu bihurtzeko ahaleginean gehien tematu zen idazlea.

Egun, ordea, batzuen aisialdiak beste batzuen lanaldia osatzen du eta, aste eta jaien banaketa mundu sakralizatutik bereizteko ahaleginean dabiltza aspaldian gure agintariak. Orain aisia zesuma egotearen sinonimo bihurtu da, eta aisialdia, berriz, norberak nahi –behar omen– duena besteek opatuko diguten aro ekonomiko, errepikagarri gertatu den aukera-multzo batzuen arabera.

Batzuek, aldi honetako turistifikazio prozesuaz aritzerakoan, Thorstein Veblenen klase astidunaz aritzeari ekin diote, gure gizarte industrialak besteak baino asti gehiago sortu izan balu bezala. Baina 1899an argitara emandako liburu honek ez du fitsik esaten turistei buruz, nahiz eta luze-zabal jo, kontsumoa ikur-sozial gisara erabiltzen duen giza-taldeaz, eta lan-mundutik urrundu den klaseaz.

Jardun, Veblen, zientziagile eta intelektualez jardun zen, haien deskribapena eginez. Eta gaur-gaurko begiekin bete-betean asmatu zuelakoan nago. Izan ere, orokorrean agintetik eragindako komunikabideetatik sortutako gorroto, mendeku eta beldur egoera honetan (gaixotasunak, langabezia, estatuaren desintegrazioa...) intelektualtzat daukagun klasearen deskribapena zehatza gertatzen da: ez dago denbora berririk aditzeko ez sortzeko irrikarik, ez dago astia ez duten klaseekiko identifikaziorik. Aldiz, oraingo klase astitsuak ere produkzio baliabide, baliabide estetiko eta ikasketa baliabideen kontrolari eusten dio, bere etengabeko eta isilune gabeko jardunean.

Horregatik ere, arituan-arituan, guztion astialdiak xurgatu eta guztion baitatik sor daitekeen ur-xume edo ur-emaria agortzear dagoela ematen zuen bero-sapa egun hauetan. Horregatik ere abuztua, opor garaia baino gehiago agor edo agorril iruditu zait, eta euskal jendea, asti-egarriz errepikagarri bihurtu diren egoeretara egokituz, norantza gabeko turista taldea.